رانندگی ایمن تنها به رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی محدود نمیشود؛ بلکه نحوه کنترل خودرو نیز نقش بسیار مهمی در جلوگیری از تصادفات دارد. یکی از مهمترین مهارتهایی که هر راننده باید از همان روزهای اول آموزش رانندگی یاد بگیرد، نحوه صحیح گرفتن فرمان ماشین است.
بسیاری از رانندگان تصور میکنند تنها نگه داشتن فرمان کافی است، در حالی که محل قرارگیری دستها، میزان فشار روی فرمان، زاویه آرنجها و حتی نحوه چرخاندن فرمان در شرایط مختلف، همگی بر کنترل خودرو، کاهش خستگی راننده و افزایش ایمنی تأثیر مستقیم دارند.
اگر فرمان را بهدرستی در دست نگیرید، در شرایط اضطراری مانند ترمز ناگهانی، لغزندگی جاده یا ترکیدن لاستیک، احتمال از دست دادن کنترل خودرو چندین برابر افزایش پیدا میکند.
در این مقاله بهصورت کامل و کاربردی با اصول صحیح گرفتن فرمان، اشتباهات رایج رانندگان، تکنیکهای استاندارد رانندگی و نکات مهم کنترل خودرو آشنا خواهید شد.
چرا نحوه گرفتن فرمان ماشین اهمیت دارد؟
فرمان تنها وسیلهای است که ارتباط مستقیم راننده با خودرو را برقرار میکند. کوچکترین حرکت دست روی فرمان، مسیر حرکت خودرو را تغییر میدهد. اگر این ارتباط به شکل اصولی برقرار نشود، احتمال بروز خطا در رانندگی افزایش خواهد یافت.
مزایای صحیح گرفتن فرمان عبارتاند از:
- کنترل بهتر خودرو در پیچها
- کاهش خستگی دستها و شانهها
- واکنش سریعتر در شرایط اضطراری
- افزایش دقت در رانندگی
- جلوگیری از انحراف خودرو
- حفظ تعادل هنگام عبور از دستاندازها
- کاهش احتمال تصادف
بهترین حالت قرارگیری دستها روی فرمان
طبق استانداردهای آموزش رانندگی و توصیه کارشناسان ایمنی، بهترین محل قرار گرفتن دستها روی فرمان، حالت ساعت ۹ و ۳ است.
فرض کنید فرمان یک ساعت بزرگ باشد.
- دست چپ روی عدد ۹
- دست راست روی عدد ۳
این وضعیت باعث میشود:
- کنترل فرمان بیشتر شود.
- دامنه چرخش دست افزایش پیدا کند.
- در هنگام باز شدن ایربگ، آسیب کمتری به راننده وارد شود.
- عکسالعمل راننده سریعتر باشد.
این روش امروزه جایگزین حالت قدیمی ساعت ۱۰ و ۲ شده است.
چرا روش ساعت ۹ و ۳ بهتر از ۱۰ و ۲ است؟
در خودروهای جدید، ایربگ از مرکز فرمان با سرعت بسیار زیاد باز میشود.
اگر دستها در قسمت بالای فرمان (۱۰ و ۲) قرار داشته باشند، هنگام باز شدن ایربگ ممکن است:
- مچ دست آسیب ببیند.
- ساعد بشکند.
- صورت راننده ضربه بخورد.
اما در حالت ۹ و ۳، مسیر باز شدن ایربگ آزادتر است و احتمال آسیب بسیار کمتر خواهد بود.
فاصله مناسب راننده تا فرمان
یکی دیگر از نکات مهم، فاصله صحیح بدن تا فرمان است.
اگر بیش از حد به فرمان نزدیک باشید:
- کنترل خودرو سختتر میشود.
- در تصادف آسیب بیشتری خواهید دید.
اگر بیش از حد دور باشید:
- دستها سریع خسته میشوند.
- هنگام مانور، کنترل کافی نخواهید داشت.
فاصله استاندارد معمولاً حدود ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر بین سینه راننده و مرکز فرمان است.
زاویه مناسب آرنج هنگام گرفتن فرمان
بازوها نباید کاملاً صاف یا کاملاً خم باشند.
بهترین حالت این است که:
- آرنجها حدود ۱۲۰ درجه خم باشند.
- شانهها در حالت طبیعی قرار بگیرند.
- دستها بدون فشار اضافی روی فرمان باشند.
این وضعیت باعث کاهش خستگی در رانندگیهای طولانی میشود.
آیا باید فرمان را محکم بگیریم؟
یکی از اشتباهات رایج رانندگان، گرفتن بیش از حد محکم فرمان است.
فشار زیاد روی فرمان باعث میشود:
- عضلات دست سریع خسته شوند.
- کنترل خودرو کاهش پیدا کند.
- واکنش راننده کندتر شود.
در مقابل، شل گرفتن بیش از حد فرمان نیز خطرناک است.
بهترین حالت، گرفتن محکم اما راحت فرمان است؛ بهگونهای که در صورت برخورد خودرو با دستانداز یا چاله، فرمان از کنترل راننده خارج نشود.
نحوه صحیح چرخاندن فرمان
برای چرخاندن فرمان، رانندگان حرفهای از روش Push-Pull Steering یا روش هل دادن و کشیدن استفاده میکنند.
در این روش:
- یک دست فرمان را به سمت بالا هل میدهد.
- دست دیگر همزمان فرمان را به سمت پایین میکشد.
- سپس دستها جای خود را تغییر میدهند.
مزایای این روش:
- کنترل بیشتر
- کاهش احتمال لغزش دست
- جلوگیری از گره خوردن دستها
- عملکرد بهتر در پیچها
آیا عبور دادن دستها از روی هم اشتباه است؟
بله، در اکثر شرایط رانندگی، عبور دادن دستها از روی یکدیگر توصیه نمیشود.
این کار باعث میشود:
- کنترل فرمان کاهش یابد.
- در زمان باز شدن ایربگ، دستها آسیب ببینند.
- واکنش راننده کندتر شود.
البته در برخی مانورهای خاص مانند پارک دوبل یا دور زدن در فضای محدود، ممکن است ناچار به استفاده از این روش شوید، اما در رانندگی عادی بهتر است از تکنیک استاندارد استفاده کنید.
نحوه صحیح گرفتن فرمان در پیچها
هنگام ورود به پیچ:
- سرعت را قبل از ورود کاهش دهید.
- هر دو دست روی فرمان باقی بمانند.
- فرمان را نرم و پیوسته بچرخانید.
- از حرکات ناگهانی خودداری کنید.
- پس از خروج از پیچ، فرمان را بهآرامی به حالت اولیه بازگردانید.
گرفتن فرمان در جادههای لغزنده
در مسیرهای بارانی، برفی یا یخزده:
- فرمان را بسیار آرام حرکت دهید.
- از چرخش ناگهانی خودداری کنید.
- حرکات کوچک و کنترلشده انجام دهید.
- در صورت سر خوردن خودرو، از حرکات هیجانی پرهیز کنید.